مجلس اول
در ۱۴ مهر ۱۲۸۵ گشایش یافت؛ نمایندگان اصناف، تجار و روحانیان اصلاحطلب در آن غالب بودند؛ در ۲ تیر ۱۲۸۷ به توپ بسته و منحل شد.
۵۳ عضو · ۱۲ رویداد
حزب دموکرات
در آبان ۱۲۸۸ در مجلس دوم پیرامون تقیزاده و سلیمان اسکندری شکل گرفت؛ برنامهٔ اصلاحات ارضی، جدایی دین از دولت، حق رأی همگانی و اصلاح ارتش.
۳۲ عضو · ۸ رویداد
اصناف
صنفهای پیشه و تجارت بازار که بزرگترین بلوک نمایندگان مجلس اول را فرستادند.
۲۹ عضو · ۹ رویداد
مجلس دوم
پس از فتح تهران در ۲۴ آبان ۱۲۸۸ گشایش یافت؛ به دو حزب دموکرات و اعتدالی تقسیم شد؛ در ۲ دی ۱۲۹۰ با کودتا تعطیل شد.
۲۶ عضو · ۷ رویداد
انجمن تبریز
انجمن ایالتی آذربایجان که همان روز گشایش مجلس اول آغاز به کار کرد؛ نیرومندترین و رادیکالترین انجمن که عملاً تبریز را اداره میکرد و مجلس را به چپ میراند.
۹ عضو · ۱۴ رویداد
مجاهدین
داوطلبان مسلح نهضت مشروطه، سازمانیافته در انجمنهای مخفی و اجتماعیون عامیون.
۹ عضو · ۱۱ رویداد
مرکز غیبی
شعبهٔ تبریزِ فرقهٔ اجتماعیون عامیون باکو، تأسیس مهر ۱۲۸۵؛ مجاهدان و فداییان را سازمان میداد و عملاً مقاومت تبریز را هدایت میکرد.
۱۴ عضو · ۶ رویداد
بابیان ازلی
پیروان صبح ازل؛ دگراندیشان تحت آزار که چند روشنفکر برجستهٔ انقلاب از میانشان برخاست، هرچند ناچار بودند وابستگی خود را پنهان کنند.
۱۱ عضو · ۴ رویداد
ارامنه
اقلیت مسیحی که برخی از کارآمدترین سازماندهندگان نظامی و سیاسی انقلاب از میان آنان برخاستند.
۹ عضو · ۵ رویداد
دهقانان
اکثریت روستایی؛ اعتصابهای اجاره و انجمنهایشان کمثبتترین جبههٔ انقلاب بود.
۲ عضو · ۱۲ رویداد
تجار
طبقهٔ تجار بازار، تأمینکنندگان مالی و سازماندهندگان نخستین نهضت.
۴ عضو · ۸ رویداد
کمیتهٔ انقلابی ملی
رهبری پنهان انقلاب در تهران در دورهٔ مشروطهٔ اول. پس از پایان جلسات مجلس، نیمهشب در خانهٔ حکیمالملک نماینده تشکیل جلسه میداد و حلقهٔ پیوند مجلس و انجمنها بود. چند تن از اعضایش نمایندهٔ مجلس بودند؛ با فرقهٔ اجتماعیون عامیون باکو پیوند داشت و با انجمن سری سوسیالدموکرات حیدرخان عمواوغلی در تهران همپوشانی گسترده داشت.
۱۰ عضو · ۲ رویداد
فرقهٔ اجتماعیون عامیون
در ۱۲۸۴ در باکو میان کارگران مهاجر ایرانی بنیان گرفت؛ شعبههای ایرانیاش مجاهدان را سازمان دادند و جناح سوسیالدموکرات انقلاب را ساختند. در بهمن ۱۲۸۸ منحل شد.
۵ عضو · ۷ رویداد
انجمن آدمیت
انجمن اصلاحطلب شبهفراماسونی، بازماندهٔ فراموشخانهٔ ملکمخان.
۸ عضو · ۲ رویداد
انجمن عباسی
شبکهٔ انجمنهای دهقانی و شهرهای کوچک که در ۱۲۸۶ به چهارده شعبه در گیلان گسترش یافت.
۶ عضو · ۳ رویداد
انجمن مخدرات وطن
برجستهترین انجمن زنان؛ تظاهرات آذر ۱۲۹۰ را سازمان داد و به هواداران حق رأی زنان در بریتانیا تلگراف زد.
۷ عضو · ۲ رویداد
بختیاری
اتحادیهٔ ایلی نیرومند زاگرس که خوانینش در تیر ۱۲۸۸ تهران را گرفتند و سپس بر کابینهها مسلط شدند و به بریتانیا و روسیه گراییدند.
۴ عضو · ۵ رویداد
حزب داشناکسوتیون
حزب سوسیالیست–ناسیونالیست ارمنی؛ جنگجو، اسلحه و فرمانده — بهویژه یفرم خان — در اختیار مشروطهخواهان گذاشت.
۲ عضو · ۶ رویداد
انجمن آزادی زنان
انجمن زنان که جلسات مختلط آن هدف حملهٔ روحانیان شد.
۷ عضو · ۱ رویداد
مدارس دخترانه
مدارس نوین دخترانه از ۱۲۸۶ به بعد، خواست محوری جنبش زنان و آماج اصلی حملهٔ روحانیان.
۵ عضو · ۳ رویداد
علمای مشروعهخواه
روحانیان به رهبری شیخ فضلالله نوری که خواستار انطباق قوانین با شریعت بودند و با قانون اساسی عرفی مخالفت کردند.
۷ عضو · ۱ رویداد
حزب اعتدالیون
بلوک محافظهکار–روحانی مجلس دوم، همپیمان بهبهانی و خوانین بختیاری در برابر دموکراتها.
۶ عضو · ۲ رویداد
علمای نجف
مراجع عتبات که فتاوایشان به سود مشروطه وزنی تعیینکننده داشت.
۵ عضو · ۳ رویداد
حزب سوسیالدموکرات کارگری روسیه
دربارهٔ انقلاب ایران بحث کرد و از راه سازمانهای قفقازیاش داوطلب و تدارکات فرستاد.
۶ عضو · ۲ رویداد
کمیتهٔ ستار
کمیتهٔ انقلابی رشت، به نام ستارخان، که در بهمن ۱۲۸۷ شهر را گرفت.
۷ عضو · ۱ رویداد
مجاهدین قفقازی
داوطلبان قفقاز روسیه — ارمنی، گرجی و آذربایجانی — که در تبریز، رشت و لشکرکشی به تهران جنگیدند.
۲ عضو · ۵ رویداد
انجمن اسلامیه
انجمن ضدمشروطهٔ محلهٔ دوهچی تبریز به رهبری میرهاشم.
۳ عضو · ۴ رویداد
کمیتهٔ انقلاب
کمیتهٔ سری که نخستین جلسهاش در اردیبهشت ۱۲۸۳ برگزار شد؛ پیشدرآمد بیواسطهٔ انقلاب.
۶ عضو · ۱ رویداد
انترناسیونال دوم
فدراسیون سوسیالیستهای اروپا؛ انقلاب ایران را به بحث و انعکاس گذاشت، بهویژه از راه ژان ژورس و مطبوعات آلمان.
۵ عضو · ۲ رویداد
انجمن مخفی
محفل سری اصلاحطلب که از اسفند ۱۲۸۳ تشکیل جلسه میداد؛ خاستگاه انقلاب.
۶ عضو · ۱ رویداد
زردشتیان
اقلیت باستانی ایرانی، متمرکز در یزد و کرمان، دارای کرسی در مجلس.
۲ عضو · ۵ رویداد
کمیتهٔ مرکزی انقلابی تبریز
حکومت جنگی تبریزِ محاصرهشده. از تجار ثروتمند مالیات میگرفت — و مخالفت را به زور میشکست — به جنگاوران منظم روزی چهار قران و به ذخیرهها دو قران میداد، ذخیرهٔ غلهٔ مالکان را ضبط و ارزان میفروخت، و انضباط ستارخان را اجرا میکرد: نه دزدی از تجار، نه گرفتن هدیهٔ شخصی، نه آزار مردم، به کیفر اعدام در ملأعام.
۵ عضو · ۱ رویداد
ایران نو
ارگان حزب دموکرات در مشروطهٔ دوم، به سردبیری محمدامین رسولزاده؛ بزرگترین و امروزیترین روزنامهٔ آن روزگار.
۴ عضو · ۲ رویداد
یهودیان ایران
جامعهٔ اهل ذمه که کرسیای در مجلس یافت؛ در آذر ۱۲۸۶ هدف تهدید به قتلعام قرار گرفت.
۲ عضو · ۴ رویداد
طلاب
طلاب حوزه، نیروی خیابانی پرتحرک در هر دو سوی نزاع مشروطه.
۱ عضو · ۵ رویداد
انجمن نسوان
در هر دو دورهٔ مشروطه فعال بود. بیانیهٔ آن در مجلس اول هنگام بررسی کوتاه بهرسمیتشناختن انجمنهای زنان به بحث گذاشته شد.
۱ عضو · ۴ رویداد
بهائیان
پیروان بهاءالله؛ از حق رأی محروم و بارها مورد حمله، رسماً نسبت به انقلاب بیطرف بودند.
۳ عضو · ۲ رویداد
هیئت تطبیق
هیئتی از علما که در ۱۲۸۶ برای تطبیق پیشنویس متمم با شرع تشکیل شد. انجمن تبریز نتیجه گرفت که «هیئت تطبیق در واقع هیئت رد بود و مقصودش رد مشروطیت و قانون اساسی».
۵ عضو
علمای مشروطهخواه
روحانیانی که از مشروطه پشتیبانی کردند؛ در تهران به رهبری طباطبایی و بهبهانی و در نجف خراسانی و مازندرانی.
۵ عضو
دارالفنون
نخستین مدرسهٔ فنی نوین ایران، به بنیانگذاری امیرکبیر؛ دانشآموختگانش بخش بزرگی از روشنفکران اصلاحطلب را ساختند.
۴ عضو · ۱ رویداد
فرقهٔ همت
حزب سوسیالدموکرات مسلمانان باکو، پیوسته به اجتماعیون عامیون ایران.
۴ عضو · ۱ رویداد
حزب هنچاک
حزب مارکسیست ارمنی، فعال در ایران در کنار داشناکها.
۲ عضو · ۳ رویداد
شرکت اسلامی
شرکت نساجی به بنیانگذاری محمدحسین کازرونی برای رقابت با پارچهٔ وارداتی؛ واعظان رادیکال را برای تبلیغ علیه پارچهٔ خارجی به کار گرفت و ظلالسلطان و آقا نجفی در آن سرمایهگذار بودند.
۵ عضو
کمیتهٔ ایران در لندن
گروه فشار بریتانیایی به رهبری ادوارد براون و لینچ که علیه قرارداد ۱۹۰۷ و به سود مشروطهخواهان کارزار کرد.
۴ عضو · ۱ رویداد
قوای استبداد
قوای شاه و ایلات همپیمان که تبریز را محاصره کردند و با مشروطهخواهان جنگیدند.
۳ عضو · ۲ رویداد
علما
عالمان دینی شیعه — انقلاب آنان را میان مشروطهخواهان و مشروعهخواهان دو دسته کرد.
۱ عضو · ۳ رویداد
کمیسیون امور خارجهٔ مجلس
از چهار دموکرات نیرومند — تقیزاده، وحیدالملک، حسینقلی نواب و حکیمالملک — تشکیل میشد و در پی پیوند اقتصادی با شریکان اروپایی دیگر، بهویژه آلمان، بود؛ و مارلینگ کاردار بریتانیا دقیقاً به همین سبب از آن بیزار بود.
۴ عضو
ادارهٔ گمرکات
زیر ادارهٔ کارگزاران بلژیکی نوز و سپس مرنارد؛ اصلاح تعرفهٔ ۱۲۸۲ آن از خاستگاههای اصلی نارضایی بود.
۴ عضو
فراموشخانه
انجمن نیمهسری به سبک فراماسونری که ملکمخان در ۱۲۳۸ بنیان گذاشت و اصلاحطلبان و دانشآموختگان دارالفنون را جذب کرد؛ ناصرالدینشاه در ۱۲۴۰ آن را ممنوع کرد.
۴ عضو
فراماسونها
لژهای فراماسونری و فراموشخانهٔ پیشین، مجرای ورود اندیشههای مشروطهٔ اروپایی.
۴ عضو
حبلالمتین
روزنامهٔ فارسی کلکته و، از اردیبهشت ۱۲۸۶، تهران؛ از صداهای پیشروی مشروطه.
۲ عضو · ۲ رویداد
انجمن حقوق
۳ عضو · ۱ رویداد
ارشاد
روزنامهٔ باکوی احمدبیک آقایف.
۴ عضو
انجمن خدمت
۴ عضو
مساوات
۲ عضو · ۲ رویداد
انجمن رشت
۳ عضو · ۱ رویداد
شاهسون
اتحادیهٔ ایلی آذربایجان، عمدتاً در جبههٔ استبداد.
۴ رویداد
انجمن احرار
۳ عضو
انجمنهای مجاهدین
نامی که بیشتر شعبههای ایرانی فرقهٔ اجتماعیون عامیون زیر آن کار میکردند. تا پاییز ۱۲۸۶ مقامات بریتانیا شمارشان را بیش از هشتادوشش هزار تن برآورد کردند، با شبکههایی در تهران، تبریز، اردبیل، خوی، مشهد، اصفهان، قزوین، رشت و انزلی. اعضا در سه لایهٔ سری بودند: انجمنهای خصوصی هفت تا یازدهنفره، انجمنهای عمومی یازده تا هفدهنفره، و حلقهٔ مواجببگیر فداییان. تنها انجمنهای خصوصی با دفتر مرکزی پانزدهنفرهٔ باکو در تماس بودند و اعضای عادی نمیدانستند کدامیک از میانشان به آن گزارش میدهد.
۳ رویداد
انجمن آذربایجان تهران
انجمن مهاجران آذربایجانی در پایتخت، گروه فشار مبارز بر مجلس.
۲ عضو · ۱ رویداد
بابیان
پیروان باب؛ پس از ۱۲۴۲ به بهائیان صلحجو و بابیان ازلی سیاسی — میان دو تا چهار هزار تن — تقسیم شدند.
۲ عضو · ۱ رویداد
کمیتهٔ ترور
دوازده تن در سه گروه چهارنفره، زیر نظر حیدرخان عمواوغلی، که ترورهای فرمانداده از سوی کمیتهٔ سری سوسیالدموکرات را اجرا میکردند. برای قتل امینالسلطان میانشان قرعه انداختند و نام عباسآقا درآمد.
۲ عضو · ۱ رویداد
نویه تسایت
ارگان نظری سوسیالدموکراسی آلمان؛ تحلیلهایی دربارهٔ انقلاب ایران منتشر کرد.
۳ عضو
انجمن اصلاحطلب کرمان
از نخستین انجمنهای اصلاحطلب، فعال در کرمان در دههٔ ۱۲۷۰؛ میرزا آقاخان کرمانی، شیخ احمد روحی و میرزا رضا کرمانی از اعضایش بودند.
۳ عضو
ملانصرالدین
هفتهنامهٔ طنز مصور آذریزبان تفلیس، بنیانگذاری فروردین ۱۲۸۵ به دست جلیل محمدقلیزاده؛ نفوذی سترگ در ایران داشت.
۲ عضو · ۱ رویداد
مدرسهٔ دخترانهٔ ناموس
طوبی آزموده آن را در ۱۲۸۶ بنیان نهاد؛ تا ۱۲۹۲ بزرگترین مدرسهٔ دخترانهٔ تهران با ۱۱۹ شاگرد شهریهپرداز و ۴۱ بورسیه بود.
۳ عضو
بریگاد قزاق
نیروی نخبهٔ زیر فرماندهی افسران روس و ابزار شاه؛ به فرماندهی سرهنگ لیاخوف در تیر ۱۲۸۷ مجلس را به توپ بست.
۱ عضو · ۲ رویداد
انجمن ترقی
۳ عضو
انجمن معارف
انجمنی برای ترویج مدارس به سبک نو.
۳ عضو
صور اسرافیل
برجستهترین روزنامهٔ رادیکال مشروطهٔ اول، با لحن سوسیالیستی و ستون طنز «چرند و پرند» دهخدا.
۳ عضو
کتابخانهٔ تربیت
کتابخانه، کتابفروشی و نشریهٔ تبریز به بنیانگذاری محمدعلی تربیت و تقیزاده — کانون دانش نو.
۳ عضو
تایمز لندن
نامهٔ سرگشادهٔ شوستر به آن در ۱۲۹۰ به صدور اولتیماتوم روسیه شتاب بخشید.
۳ عضو
ژاندارمری خزانه
نیروی وصول مالیات که مورگان شوستر در ۱۲۹۰ با افسران سوئدی و بریتانیایی تشکیل داد؛ ایجاد آن اولتیماتوم روسیه را برانگیخت.
۳ عضو
اتحادیهٔ طلاب
۱ عضو · ۲ رویداد
عالم نسوان
نشریهٔ دانشآموختگان ایرانبتل، در دههٔ ۱۳۰۰ به سردبیری آنی استاکینگ بویس.
۲ عضو
کالج البرز
کالج پسرانهٔ پرسبیتری امریکایی که ساموئل و مری پارک جردن از ۱۲۷۷ تا ۱۳۱۹ آن را اداره کردند.
۲ عضو
فداییان
جانبازان درون انجمنهای مجاهدین که مأمور اقدامهای تروریستی بودند؛ پس از تیر ۱۲۸۷ این نام به هر داوطلب مشروطهخواه اطلاق شد.
۱ عضو · ۱ رویداد
صیادان
صیادان خزر که اعتصابشان در ۱۲۸۵ علیه امتیاز لیانازوف از نخستین کنشهای تودهٔ انقلاب بود.
۱ عضو · ۱ رویداد
انجمنهای اصفهان
۱ عضو · ۱ رویداد
مدرسهٔ اسلام
مدرسهٔ نوینی که سید محمد طباطبایی برای فرزندان خانوادههای متشرع بنیان نهاد تا آموزش به سبک نو را برای دینداران پذیرفتنی کند؛ ناظمالاسلام کرمانی ناظم آن بود.
۲ عضو
لژیون ملی
۲ رویداد
انجمنهای ایالتی و ولایتی
لایهای از انجمنها که در متمم قانون اساسی به رسمیت شناخته شد.
۲ رویداد
نیابت سلطنت
نیابت سلطنت برای احمدشاه خردسال، نخست با عضدالملک و سپس ناصرالملک.
۲ عضو
انجمن سری سوسیالدموکرات تهران
محفل پنهانی که حیدرخان عمواوغلی در تهران ساخت و با کمیتهٔ انقلابی ملی همپوشانی داشت.
۲ عضو
مکتب شیخیه
آموزهای به بنیانگذاری شیخ احمد احسایی که نقش میانجی مجتهدان اصولی را به چالش کشید؛ بستری که بابیه از آن برآمد.
۲ عضو
شرق
۱ عضو · ۱ رویداد
مجلس وکلای تجار
۱ عضو · ۱ رویداد
سوسیالدموکرات
ارگان مرکزی حزب سوسیالدموکرات روسیه؛ گزارش تریا دربارهٔ نقش قفقازیها در دفاع از تبریز در آن منتشر شد.
۲ عضو
مدرسهٔ تربیت
مدرسهٔ نوینی که تقیزاده و یارانش در ۱۲۸۰ در تبریز بنیان نهادند؛ به سبب تدریس زبانهای اروپایی و علوم جدید، روحانیان متشرع آن را بستند.
۲ عضو
انجمنهای دهات و قصبات
انجمنهای روستایی؛ مجلس اول در ۱۲۸۶ فرمان تعطیلی آنها را داد.
۲ رویداد
اتحادیهٔ نسوان
۱ عضو · ۱ رویداد
کارگران
کارگران مزدبگیر، از جمله دهها هزار مهاجر ایرانی در میدانهای نفتی باکو.
۲ رویداد
عدالت
۱ عضو
مدرسهٔ دخترانهٔ عفتیه
صفیه یزدی آن را در ۱۲۸۹ بنیان نهاد؛ او به سخنرانیهای بیپروا دربارهٔ مسائل زنان شهرت یافت.
۱ عضو
ادب
۱ عضو
العروةالوثقی
نشریهٔ ضدبریتانیایی و پاناسلامی که سید جمالالدین اسدآبادی در پاریس منتشر میکرد.
۱ عضو
انجمن
ارگان انجمن تبریز، به سردبیری علیاکبر وکیلی.
۱ عضو
انجمن همت خواتین
در بحران اولتیماتوم روسیه در ۱۲۹۰ فعال بود.
۱ رویداد
انجمن زردشتیان
انجمن جامعهٔ زردشتی که برخلاف یهودیان و ارمنیان حق نمایندگی خود را نگاه داشت و ارباب جمشید را به مجلس فرستاد.
۱ عضو
پیشهوران
۱ عضو
لژ بیداری ایرانیان
نخستین لژ رسمی فراماسونری در تهران، آبان ۱۲۸۶؛ سید محمد طباطبایی از اعضای برجستهٔ آن بود.
۱ عضو
کمیتهٔ برق
در انزلی از دل رقابت داشناکها و سوسیالدموکراتها بر سر رهبری جنبش گیلان پدید آمد؛ برنامهٔ سوسیالیستهای انقلابی روسیه را دنبال میکرد و ارمنی و مسلمان هر دو در آن بودند.
۱ رویداد
انجمن برادران دروازهٔ قزوین
۱ عضو
انجمن مرکزی
نهاد هماهنگکنندهٔ انجمنهای تهران.
۱ عضو
انجمن مرکزی اصناف
نهاد فراگیر نمایندهٔ هفتاد صنف تهران؛ از سیودو نمایندهٔ اصناف در مجلس اول پشتیبانی میکرد.
۱ رویداد
هیئت خواتین مرکزی
۱ رویداد
چلبیانلو
۱ عضو
کمیتهٔ اتحاد و ترقی
سازمان ترکان جوان که انقلاب ۱۹۰۸ آن مشروطهخواهان ایران را دلگرم کرد.
۱ رویداد
هیئت پنجنفرهٔ مجتهدان
وتوی روحانی برآمده از اصل دوم متمم: علما بیست مجتهد نامزد میکردند و مجلس پنج تن را برمیگزید که تصویب هر لایحه به اتفاق آرای آنان نیاز داشت. مخالفان آن را «سنای روحانی» میخواندند. در عمل هرگز در دورهٔ مشروطه کار نکرد، اما وجودش در قانون اساسی نشانهٔ ناکامی در جدایی دین و دولت بود.
۱ رویداد
دانش
نخستین نشریهٔ زنان ایران، شهریور ۱۲۸۹، به بنیانگذاری دکتر کحال.
۱ رویداد
هیئت مدیره
هیئت اجرایی موقت بیستنفره که پس از فتح تهران در تیر ۱۲۸۸ تشکیل شد و محمدعلیشاه را خلع کرد.
۱ رویداد
مجلس عالی فوقالعاده
مجلس عالی که در تیر ۱۲۸۸ برای خلع شاه و تعیین جانشین و نایبالسلطنه تشکیل شد.
۱ رویداد
بخش فرانسوی انترناسیونال کارگری
۱ عضو
گنجینهٔ فنون
۱ عضو
گرجیها
داوطلبان قفقازی، از جمله تریا (ولاس مگلادزه)، که در ایران جنگیدند و سازمان دادند.
۱ رویداد
حزب سوسیالدموکرات آلمان
۱ عضو
بانک شاهنشاهی ایران
بانک ناشر اسکناس با امتیاز بریتانیا، اهرم قدرت مالی بریتانیا در ایران.
۱ رویداد
دفتر بینالمللی سوسیالیستی
نهاد اجرایی انترناسیونال دوم در بروکسل که مشروطهخواهان ایران به آن متوسل شدند؛ لنین نمایندهاش بود.
۱ عضو
مدرسهٔ ایرانبتل
مدرسهٔ دخترانهٔ امریکایی به مدیریت آنی استاکینگ بویس؛ دانشآموختگانش بعدها نشریهٔ عالم نسوان را منتشر کردند.
۱ عضو
نهضت جنگل
جنبش چریکی گیلان به رهبری میرزا کوچک خان، ادامهٔ مبارزهٔ مشروطه.
۱ عضو
کردهای کلهر
ایل کرد شمال کرمانشاه که در ۱۲۹۰ به سپاه شاه سابق پیوست.
۱ رویداد
کشکول
۱ عضو
خیرالکلام
۱ عضو
کردها
۱ رویداد
اومانیته
روزنامهٔ ژان ژورس؛ مشروطهخواهان ایران به او تلگراف میزدند تا توجه پرولتاریای اروپا را به ایران جلب کند.
۱ عضو
مدرسهٔ مخدرات
درةالمعالی آن را از دارایی شخصی خود بنیان نهاد و زنان تحصیلکردهٔ خاندانش را به تدریس در آن فراخواند.
۱ عضو
لوایح شیخ فضلالله نوری
لوایحی که نوری از بست حضرت عبدالعظیم در دفاع از مشروعه منتشر میکرد.
۱ عضو
شیلات لیانازوف
از ۱۲۵۲ تاجر ارمنی–روس لیانازوف حق شیلات تمام جنوب خزر را داشت. تا ۱۲۸۵ ارزش صادرات سالانه به ۹۰۰ هزار تا یک میلیون روبل رسید و سود خالص در ۱۲۹۲ به نیم میلیون روبل. «شیوههای استثماری» آن اعتصاب صیادان ۱۲۸۵ را برانگیخت.
۱ رویداد
دبستان دوشیزگان
در اوایل ۱۲۸۵ به دست بیبی وزیروف با پنج آموزگار گشوده شد و دختران هفت تا دوازدهساله را در تاریخ، خواندن، نوشتن، جغرافیا، حساب و دین، بهعلاوهٔ آشپزی و صنایع دستی، آموزش میداد. همهٔ آموزگاران زن بودند و تنها مرد، فراش سالخورده. دو کودک از یک خانواده شهریهٔ یک نفر میدادند. دانشآموزان و آموزگاران در کوچه مورد حمله قرار میگرفتند؛ وقتی وزیروف شکایت کرد مقامات گفتند مدرسه را ببندد. او بازگشودش، اما بخشنامهای دولتی دختران یازده و دوازدهساله را ممنوع کرد.
۱ عضو
مجاهد
۱ عضو
فرقهٔ مجاهدین انزلی
شعبهٔ مجاهدین که از اعتصاب صیادان خزر پشتیبانی کرد.
۱ رویداد
حزب مساوات
حزبی به بنیانگذاری محمدامین رسولزاده، سردبیر ایران نو.
۱ عضو
نالهٔ ملت
۱ رویداد
نسیم شمال
هفتهنامهٔ طنز منظوم مردمی سید اشرفالدین گیلانی.
۱ عضو
بانک ملی
بانک ملی پیشنهادی ۱۲۸۵–۸۶ برای رهانیدن ایران از وام خارجی؛ زنان جواهرشان را برای آن وقف کردند.
۱ رویداد
کتابخانهٔ ملی
در ۱۲۸۳ در تهران بنیان گرفت؛ تالار مطالعهاش کانون بحث سیاسی شد که صدها تن مرتب در آن گرد میآمدند و کمیتهٔ انقلاب از همین محفل برخاست.
۱ رویداد
کمیتهٔ نجات ملی
ترهاکوبیان در اواخر آبان ۱۲۸۹ آن را پیشنهاد کرد: ائتلافی از احزاب چپ و آزادیخواه با سران ایلات، برای مهار حزب اعتدالی. چند ماه بعد ناصرالملک نایبالسلطنه همین تاکتیک را وارونه به کار برد و اکثریتی محافظهکار در برابر دموکراتها ساخت.
۱ عضو
ندای وطن
۱ عضو
مدرسهٔ علوم سیاسی
مدرسهٔ علوم سیاسی تهران، در مدار دارالفنون؛ دهخدا از دانشآموختگان آن بود.
۱ عضو
پرولتاری
نشریهٔ لنین که در ۱۲۸۷–۸۸ چند مقاله در محکومیت اقدام تزاری در ایران در آن منتشر کرد.
۱ عضو
قانون
روزنامهٔ ملکمخان در لندن با خواست حاکمیت قانون؛ در دههٔ ۱۲۷۰ قاچاقی به ایران میرسید.
۱ عضو
قشقایی
۱ عضو
برادران رالی
شرکت یونانی که ابریشمکاران گیلان را تأمین مالی میکرد و پس از آفت موسکاردین، همراه دیگران، تخم نوغان را از ژاپن و عثمانی بازآورد.
۱ رویداد
رچ
۱ عضو
روو دو موند موزولمان
۱ عضو
روحالقدس
روزنامهٔ رادیکال و ضدروحانی سلطانالعلمای خراسانی.
۱ عضو
انجمن سعادت
انجمن مهاجران ایرانی در استانبول که پول، اسلحه و پشتیبانی بینالمللی برای مشروطهخواهان فراهم میکرد.
۱ رویداد
مدرسهٔ سادات
یحیی دولتآبادی آن را در ۱۲۷۷–۷۸ برای آموزش پسران تهیدستی بنیان نهاد که به نام سیادت گدایی میکردند — نوآورانهترین از سه مدرسهٔ او.
۱ عضو
مدرسهٔ صنایع مستظرفه
نهاد پیشگام تربیت هنرمند، به بنیانگذاری ابراهیم حکیمالملک.
۱ عضو
انجمن مخفی دوم
انجمن مخفی بازسازمانیافته در دورهٔ مشروطه. با وجود اساسنامهٔ کثرتگرای انجمن پیشین، همین نهاد بود که یهودیان و ارمنیان را به چشمپوشی از حق انتخاب نماینده واداشت.
۱ رویداد
شفق
روزنامهای که افضل وزیری در ۱۲۸۹ مقالاتی علیه چندهمسری و حجاب در آن منتشر کرد و مقامات او را محکوم کردند.
۱ عضو
شکوفه
نشریهٔ زنان به سردبیری مریم مزینالسلطنه.
۱ رویداد
جمعیت نسوان وطنخواه
محترم اسکندری آن را در ۱۳۰۱ با گرایش سوسیالیستی بنیان نهاد؛ کلاس سوادآموزی بزرگسالان داشت، نشریهٔ نسوان وطنخواه را منتشر میکرد و نسخههای رسالهٔ زنستیز «مکر زنان» را در میدان توپخانه به آتش کشید.
۱ عضو
تنگستانیها
مردم ایلی کرانهٔ خلیج فارس نزدیک بوشهر که از مشروطهخواهان پشتیبانی کردند و در ۱۲۸۸ عواید گمرک بندر را ضبط نمودند.
۱ عضو
مدرسهٔ دخترانهٔ ترقی
ماهرخ گوهرشناس آن را در ۱۲۹۰ آغاز کرد و دو سال از شوهرش پنهان داشت؛ چون فهمید او را به بیرونرفتن از «دین و عفت» متهم کرد. مدرسه را به پسران هم گسترد و سرانجام قاعدهٔ استخدام تنها آموزگار زن را شکست.
۱ عضو
اتحاد اسلام
رساله و نشریهای به فارسی و عربی از شیخالرئیس قاجار، در دعوت به اتحاد ایرانیان و عثمانیان و شیعه و سنی.
۱ عضو
ایلات و عشایر
جمعیت ایلی بهمثابهٔ نیرویی سیاسی. قانون انتخابات ۱۲۸۵ برای ایلات طبقهای قائل نشد؛ درخواست قشقایی، لر و بختیاری برای نماینده به جایی نرسید، هرچند پیشنهاد نمایندگی ایلهای سیهزارنفره و بیشتر مطرح شد. خوانین ایل در ۱۲۸۷ پشت شاه ایستادند و مرامنامهٔ حزب دموکرات در ۱۲۹۰ آنان را یکی از دو قدرتی خواند که دولت متمرکز باید درهم بشکند.
۱ رویداد
ترکمنها
۱ رویداد
انجمن امرا
۱ رویداد
مکتب اصولی
مکتب غالب شیعه، مدافع اجتهاد و اقتدار مجتهد زنده.
۱ عضو
ترکمن یموت
از ایلات ناراضی که محمدعلی میرزا در ۱۲۹۰ از میانشان پیادهنظام گرفت.
۱ رویداد
زبان زنان
هفتهنامهای به بنیانگذاری صدیقه دولتآبادی در اصفهان؛ از نخستین نشریاتی که خواستار پایان حجاب شد.
۱ عضو
زنگ
نشریهٔ سوسیالدموکرات ایرانی؛ سدراک آواکیان در هیئت تحریریهٔ آن بود.
۱ عضو
مدرسهٔ آدمیت تبریز
آموزگارانش در اعتراض بهمن ۱۲۸۵ در تلگرافخانه با پرچم سرخ وارد شدند و بیانیهای به ترکی آذری دربارهٔ ستم ستمگران خواندند.
مکتب اخباری
مکتب شیعی مخالف اجتهاد و متکی بر اخبار.
اختر
روزنامهٔ فارسی استانبول، ناقل اندیشههای اصلاحطلبانه پیش از انقلاب.
شرکت نفت انگلیس و ایران
در ۱۲۸۸ بر پایهٔ امتیاز دارسی تأسیس شد؛ جداگانه با خوانین بختیاری بر سر زمینهای نفتخیز مذاکره کرد.
انجمن خواتین ایران
انجمن بردگان آزادشدهٔ جیرفت
انجمن بردگان آزادشده — نمونهای از گسترش گستردهٔ شکل انجمن.
انجمن ملی ولایتی گیلان
انجمن انزلی
عربها
جمعیت عربزبان خوزستان و کرانهٔ خلیج فارس.
آراوود
شرکت خیریهٔ خواتین ایران
برای مدرسه، بیمارستان و یتیمخانه پول گرد میآورد؛ در ۱۲۸۹ فعال بود.
آذربایجان
آذربایجانیها
ایرانیان ترکزبان شمالغرب؛ بزرگترین نیروی یگانهٔ انقلاب.
بلوچ
حزب کارگر بریتانیا
فدراسیون سوسیالدموکرات بریتانیا
کلدانیان و آشوریان
جوامع مسیحی ناحیهٔ ارومیه.
هیئت مؤتلفه
هیئت فراحزبی در مجلس دوم.
هیئت اتحادیهٔ اسلامی
انجمن فتوت
حکمت
نشریهٔ فارسی مهاجران در مصر، خواندنی محفل اصلاحطلب تبریز.
انجمن ارامنهٔ ایران
انجمن یهودیان ایران
جلالی
مدارس آلیانس یهود
مدارس آلیانس اسرائیلیت، از مدارس خارجیای که همراه مدارس فرانسوی و آلمانی در ایران گشوده شد. چنانکه خبرنگار تایمز نوشت، هیچیک از دو قدرتی که در ایران منافع مستقیم داشتند — بریتانیا و روسیه — در این کار سهمی نداشتند.
انجمن عدالتخواهان
ایل خمسه
کوسیس و تئوفیلاکتوس
شرکت یونانی زیر حمایت روسیه که از ۱۲۶۹ انحصار بیستوپنجسالهٔ تمام محصول زیتون شمال ایران را داشت و در ۱۲۷۴ کارخانهای نوین گشود.
انجمن مالکین
انجمن مالکان که برای مقابله با انجمنهای دهقانی و اصلاحات ارضی تشکیل شد.
لرها
مجلس
روزنامهٔ رسمی و ارگان مجلس اول.
انجمن مجلس منافع عامه
انجمنهای بلدی
انجمن مظفری
مجلس شورای ملی
مجلس منتخبی که با فرمان مشروطیت مرداد ۱۲۸۵ پدید آمد؛ نهاد محوری انقلاب.
نوویه ورمیا
پرورش
حزب ترقیخواه
حزب اصلاحیون اجتماعیون
حزب اجتماعیون انقلابیون
روزنامهٔ مجلس
انجمن علمیه
اتحادیهٔ غیبی نسوان
اتحادیهٔ سری زنان که بیانیههایی دربارهٔ حقوق زنان منتشر کرد.
انجمن شاهآباد
اهل سنت
ایرانیان سنی، عمدتاً کرد، ترکمن و بلوچ.
ثریا
انجمن خیاطان
شیعیان دوازدهامامی
مذهب رسمی و کیش اکثریت بزرگ ایرانیان.
انجمن خیریهٔ نسوان ایرانیان مقیم استانبول
زنان ایرانی مهاجر در ترکیه برای پشتیبانی از نهضت مشروطه در وطن سازمان یافتند.
هیئت نسوان اصفهان
هیئت نسوان قزوین
گروهی با این جستوجو یافت نشد.