در ایران نو پس از قتل بهبهانی، تربیت و عبدالرزاق نوشته شد. استدلال میکرد ترور دولت را ماشینی میپندارد که با کندن چند پیچ فرو میریزد؛ اما «هر دیکتاتوری نمایندهٔ طبقهای است — ناپلئون بورژوازی فرانسه، پوگاچف دهقانان روس، نادرشاه خوانین ایران» و هیچ حکومتی بیفروریختن بنیاد طبقاتیاش نمیافتد. روسیه گواه بود: تنها در ۱۹۰۹ دویستوچهل هزار انقلابی زندانی شدند. «تاریخ نشان میدهد حاصل ترور انقلاب نیست، بلکه رها شدن ضدانقلاب است.» بدتر آنکه در ذهن مردم تروریست و قاتل یکی میشوند و انقلابیون همان همدلی را که به آن نیاز دارند از دست میدهند. همین استدلال را به «مصادره»های بلشویکی هم کشاند که به گفتهٔ او رادیکالها را به چشم دزد نشان میداد. «مستبدان از نارنجک تروریست نمیترسیدند، اما از اندیشهٔ ملتی باسواد و منظم بر خود میلرزیدند.»
اشخاص ۱
گروهها ۱
- ایران نوروزنامهparticipant