نامههای فرانسوی میان تقیزاده، ورام پیلوسیان و تیگران ترهاکوبیان، که ایرج افشار منتشر کرد، نشان میدهد اندیشهٔ حزب پیش از رفتن تقیزاده به تهران در تبریز شکل گرفته و سوسیالدموکراتهای ارمنی به سازمان و آموزهٔ آن شکل دادهاند. پیلوسیان — با نامهای بحر و دهاتی — پیشنهاد ساختن «اکثریت دموکرات» در مجلس دوم را داد، خواست نام حزب با «سوسیالدموکرات» اشتباه نشود، نظامنامهٔ داخلی را به فرانسه نوشت و به تقیزاده هشدار داد عضویت را به آذربایجانیها محدود نکند تا حزب «رنگ ولایتی» نگیرد. با شنیدن خبر ۳۹۰ عضو در تهران نوشت بزرگ است که «در کشوری شرقی ۳۹۰ تن زیر پرچم حزب دموکرات باشند». ترهاکوبیان که پاییز ۱۲۸۷ به پلخانف نوشته و حزبی «دموکرات» را بر «سوسیالدموکرات» ترجیح داده بود، خواستار ملیتی فراتر از قوم و کیش شد: «ما تنها یک ملت میشناسیم — ملت ایران.»
اشخاص ۴
نویسندگان
گروهها ۱
- ارامنهگروه قومیparticipant